„Типичен Ром?“- есеј

Типичен Ром?

Беше тоа еднокатна колиба покриена со стари лименици,несиметрично расфрлани врз градбата изградена со стари,скапани тули и сплескани штици со бледо жолтеникава боја.Очигледно беше изградена од невешти раце,на стрмниот дел во една ромска населба.Во двете малечки,примрачни собички-чиниш секогаш е зиме.Кога ветерот го навестуваше доаѓањето на зимата,колипката едвај се задржуваше на земјата.
Влезната врата беше толку мала,па така оние кои влегуваа внатре мораа да потклетнат, да го свиткаат вратот и потоа да зачекорат во ова живеалиште недостојно за човекот.Се гледаше дека жителите на овој дом не водат многу сметка ниту за ентериерот,ниту пак за екстериерот.Во двете соби имаше по два стари кревета,а едниот од нив беше толку многу расклатен-чиниш си седнал на лулашка.На креветите неуредно беа расфрлани стари, искинати алишта.Само оној кој беше сместен до стариот ќумбет,беше секогаш зафатен од една изнемоштена старица.Беше толку бледа што ти се чинеше дека нема ни капка крв во неа.Боледуваше од тешка срцева болест за која итно беше потребна операција.За жал, нејзиното семејство не можеше да обезбеди парични средства за да го спаси животот на својата сопруга,мајка и баба.
Нејзиниот сопруг,рака на срце, изгледаше како само да го чека денот кога ќе се прости од својата животна сопатничка.Барем така изгледаше.Наутро се будеше дури и пред сонцето.Кога појадуваше, кога не.Понекогаш се случуваше и цел ден да не стави залак леб во устата.Ќе ги исчистеше жолтите лисја кои ветерот ги послал на неговиот праг.Донесуваше вода од чешмата која се наоѓаше подалеку од неговиот дом. Мораше секој ден да пешачи,понекогаш дури и двапати за да донесе вода која беше неопходно потребна.Тоа беше единственото нешто кое ќе го направеше.Потоа имаше обичај да седне на стариот стол,запалувајќи цигара и размислувајќи.Дури и по цел ден ја нишаше изнемоштената и тенка става.Сонцето му го печеше темното,валкано,тркалезно лице кое на сите страни имаше брчки.Со тенките прсти кои наликуваа на стапчиња палеше цигара по цигара.Забите му беа пожолтени од тутунот.На себе носеше искинати алишта,а на нозете црни чевли кои сигурно беа за два броја поголеми од неговиот број.Но ги носеше.Подраго му беше да има барем нешто да му ги топли старите,испукани стапала отколку да оди бос.Интересно нешто за овој Ром беше тоа што секогаш носеше една сива,избледена блуза која по сè изгледа за него имаше некакво значење.Сам ја переше и едвај сува,пак ја облекуваше на него.Никој не знаеше зошто и какво значење имаше таа за него.Животот му беше мрачен.Судбината-црна.Едвај кажуваше збор-два,само се нишаше со столот и размислуваше.За што размислувал -само Бог знае.Неговата ќерка беше убава жена можеби и најубава од Ромките.Меѓутоа имаше тежок живот.Беше омажена но нејзиниот маж загина близу до нивната колиба.Го прегази автомобил возен од рацете на неискусен возач. Тој ѝ остави убав подарок.Машко дете кое требаше да биде гордост на куќата.Секој ден кога ќе се разбудеше прво одеше кај нејзината мајка и ѝ донесуваше сè што ѝ е потребно.Секогаш плачеше,се кинеше од болка но немаше многу што би направила.Еден ден се приближи до ќумбетот да го напали огнот,веднаш до нејзината мајка.Се приближи до неа и речиси и не ја чувствуваше.Таа не дишеше.Починала.Солзи,болка,пискот.Сето ова се беше собрало во двете мрачни соби.Сите Роми се собраа да ја испратат својата сосетка.Мрачниот човек и неговата ќерка речиси и воопшто не комуницираа,па ниту оваа голема трагедија и огромна загуба не ги зближи.Со конечниот поздрав со својата мајка,таа си ги собра малкуте работи, го облече својот син и си замина од куќата.Татко ѝ ништо не ѝ рече.Ниту збогум.
На неговото лице се слушти само една врела солза и на глас извика:”ПРОКЛЕТА ДА Е СУДБИНАТА ШТО ЈА ИМА СЕКОЈ РОМ!!” Седна на столот и почна да се ниша.Се нишеше и само се нишаше...................

Цвијовиќ Анета
Крива Паланка

"Типичен Ром?"- есеј

Типичен Ром?

Слушај.... Ја чувствуваш ли? Музика ..... Можам да ја слушнам на секаде. Ветрот, воздухот, светот.... Музиката е насекаде околу нас, едноставно се што треба да направиш е само да слушаш. Понекогаш светот се обидува да го истера од тебе тоа задоволство, но јас верувам во музиката како што некои луѓе веруваат во бајки. Музика ..... збор составен од шест букви. Шест зраци од сонцето сјаат како никогаш досега. Збор со посебно значење, збор со специфична моќ, да ги сплоти нашите срца во едно, да се соедини со нашите тешкотии и да ги утеши нашите напатени души, а и секогаш тука за да ја сподели радоста.

Тоа сме ние Ромите ...... Распрскани, расфрлани насекаде низ светот и секој е приказна за самиот себе. Приказна која многу често боли, остава длабоки траги во нечии срца. За нас Ромите знаат да речат: крадливци, лажливци мрзливи, глупи, неписмени, нечисти, и што ли уште не? Зборови кои со себе носат претешко значење, претежок товар кој би можеле да го поднесеме, голема препрека за да ја премостиме. „Пет денари Ве молам“ зборови кои секојденвно ги слушаме. Зборови кои длабоко одѕвонуваат во моите уши. Да така е, тие мили детски очиња со оној специфичен сјај и топлина во нив, кажуваат многу повеќе за нивниот суров живот отколку илјада зборови. Нечистите детски рачиња кои бараат милостина, гласно говорат за нивната силна борба за преживување. Дали некогаш сме се запрашале зошто е тоа така? И дали некогаш сме помислиле дали и како би можеле да ја тргеме она грда слика која ја имаат за нас Ромите? Дали таа таа интеграција и социјализација што постојано ни ја нудат, е вистинското решение за нашиот народ? Колку тие навистина не познаваат за да ни понудат излез, и дали искрено го сакаат тоа?
Нашиот народ знае што му треба, знае дека неговите деца заслужуваат подобра иднина. Но едноставно не може да им го овозможи тоа. Немаат простор за тоа, бидејќи животот на повеќето од нас е исполнет со борбата за опстанок, за преживување.....
Дали постои начин да им покажеме на другите, а и самите себе да си докажеме дека тоа сме едноставно ние.... Типични Роми! Народ со богата традиција, историја и непресушна желба за живот. Народ кој знае и може. Ние не сме крадливци, лажливи, мрзливи, ниту пак нечисти. Нам не ни требаат големи брда и полиња, нам не ни треба раскош. Доволно е небото полно со ѕвезди, бујната мека зелена ливада, вечерниот оган, тоа е нашето богатство. Тоа е храната за нашите типични ромски души.
И уште многу други прашања кои посочуваат на еден единствен одговор и излез од ситуацијата.
Луѓе, браќа..... тоа е книгата, образованието, тоа е нашиот широк отворен прозорец кон иднината. Тоа е единствениот пат кој не води до хоризонтот во кој би заблескале поживи бои, во кој силно свети поубавата иднина за нашиот ромски народ, за тие мали дечиња, за напатените мајки, и измачените снаги на нашите татковци.........

Повторно таа е тука и ќе остане вечно заедно со нас, да не води, да не теши, да не развесели и да не соедини. Музиката е насекаде околу нас. Се што треба да направиш е само да слушаш.
А тука е на крај се разбира и онаа старата: Господе! Те молам, ако уште еднаш го создаваш светот направи место и за нас Ромите !!!

Фатош Усаинова
Студент на Економски факултет-I година

„Типичен Ром?“- есеј (победник)

„Типичен Ром?“

Мудрите луѓе, од дамнешни времиња зборувале дека се што остваруваме или имаме желба да го оствариме е директен производ од она што го мислиме, за нашите или туѓите животи.

Според тоа, јасно е дека лошите мисли ни носат лоши плодови, а добрите мисли добри плодови. За жал, многу малку се застапени добрите мисли околу нас, навидум без добро да се отворат очите пошироко, се гледаат само лошите плодови.

Секој од нас чекори по патеката на животот ... некој побрзо, некој побавно ... секој индивидуално стигнува до одредено место, „станува“ нешто во животот. Се она што „стануваме“ е резултат на мислите што сме ги имале.

Почнав да пишувам генерално за она што може да се случува во животот на еден човек и ќе продолжам на истиот начин. Според она што мислиме т.е. мислат луѓето или индивидуите се создал еден лош производ, една лоша мисла за зборот Ром.

Ром - асоцијација за лош збор, човек кој е необразован, ги работи само нечистите работи во светот, живее во мала куќарка, преживува од ден за ден.

- Стоп!!! Не е оваа вистинската слика за еден Ром. Многу малку ја имаат таа вистинска слика за Ромите. Обично се споредуваат со луѓе кои крадат, лажат, се занимаваат со црн бизнис. Ако им веруваме на таквите мислења, тогаш да знаете секогаш се омаловажуваме себеси и својата нација, својот талент, идентитет, и загарантирано сме преодредени на неуспех.

Ако ги потцениме своите можности, искуство и знаења кои ги поседуваме како и секое човечко битие, светот нема да може да си дозволи да го промени своето мислење и ќе ја прифати жалосната иднина, која не сме ја заслужиле.

- Доста е веќе!!! Доста е со негативностите и во мислењата и во дејствувањата. Само Ромите знаат колку добрина носат во себе. Ромите веќе не живеат за да прават свадби од една недела, не превезуваат ѓубре со коњски запреги, не собираат хартија, не лажат, не крадат ... Не постоела, ниту постои лошата циганка која ги краде малите деца ...

– Ех, кога би можела да се смени оваа нереална слика, но знам дека е потребно и време и напор да се промени оваа мислење.

Не постои совршенство, па затоа се надевам дека тоа еден ден ќе го сфатат и тие околу нас, луѓето кои го делат истото небо со нас Ромите.

Многу пати се случува животот да ни подели погрешни карти. Дали ќе ги стиснеме, одбивајќи да ги вратиме, дури и да немаме гаранција дека ќе успееме ... или пак ќе плачеме и ќе се сожалуваме дека нашите грижи и неволји се поголеми од било кој несреќник, кој во секој случај може да биде и не-Ром. Со овие карти на животот може да се сретне било кој без разлика каков е и каде живее, и што јаде и како е облечен, дали е Ром или не.

Ромите се битија, кои за луѓето со искривена и стереотипна слика, претставуваат луѓе кои треба да се сожалуваат дури и поради тоа што постојат, луѓе кои не се корисни и за самите себеси, а потоа и за самата заедница во која живеат.

Тоа мислење барем за мене е многу нечисто и невидливо, затоа што Ромите не се одреден „тип“ или „типични“ луѓе, туку исти и обични како секое човечко битие создадено во овој свет, од крв и од месо. Битие кое има право да живее и дише ист воздух, како и сите други луѓе.

Кога би проработела само за миг свеста на оние кои имаат лоши мисли за Ромите и би ја свртеле камерата и на другата страна, спротивно од бедата, неписменоста, невистината ... Тогаш ќе успеат да ја видат вистинската слика, реалноста.

Ќе видат дека и Ромите се образовани, дека го продолжуваат своето образование, не остануваат само со основно образование. И кај Ромската популација постојат деца кои се интелектуалци, кои се во средното и високото обарзование, и се успешни.

Веќе имаме лекари, инженери, новинари, политичари, социјални работници и други профили кои се во работна функција. Тоа е реалната слика, која можеби и не ви изгледа така, но тоа е добар плод на добри мисли.

Денес, Ромите живеат модерно, но и не си ја забораваат својата традиција и обичаи како и секоја нација, туку си ја негуваат.

Како и секој човек и Ромите веруваат во Господ, работат, имаат семејства и се среќни.

- Е, ова е денешниот Ром. Неговите добри мисли се да имаат хармонично семејство, да биде со саканата личност, да имаат среќни деца кои ќе растат во светот на реалноста. Да ѕирнат во староста, а кога ќе влезат во нејзе да ги видат внучињата како трчаат по дворот, како со насмевка ќе заспијат во нивните пегратки. Тогаш, спокојно можат да ги затворат своите уморни очи и да ја пречекаат смртта гордо и не одрекувајќи дека цел живот чесно работеле, учеле, живееле...

Е тогаш со задоволство заминуваат во другиот свет, зад себе оставајќи, образовани, културни, чесни, ситуирани и задоволни Роми кои со гордост ќе застанат без срам и пред сите ќе кажат – ЈАС СУМ РОМ.

Напишано:

Пашија Фејзула

I година, ДСУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје

And the Macedonian winner is…. Dr. Zoran Aleksov from Stip!

Housing for socially vulnerable Roma and free language courses – these are just some of the initiatives taken by the city of Stip in North-Eastern Macedonia, headed by Mayor Dr. Zoran Aleksov. The Macedonian selection committee of the “Most Roma-Friendly Mayor” competition in this country was sure about it: Mr Aleksov is “The father of our town!”

The Most Roma-Friendly Mayor Competition

In the framework of the international campaign “Typical Roma?”, Roma youth organisation RROMA from Kratovo in North-Eastern Macedonia organised a competition to select the most Roma-friendly Mayor in Macedonia. After some discussions, the National Team of RROMA decided that it would be the best to hold the competition in the region where the organisation is most active, which means the north-eastern region of the Republic of Macedonia.
We sent out an application to the twelve nominated municipalities in the region. These municipalities had to answer a number of questions concerning their Roma community, starting with a description of their community, information about the interethnic relations, participation and dialogue, the Roma strategy of the municipality, employment, education and a why their mayor should be selected as the “Most Roma-Friendly Mayor”.

Out of twelve municipalities, six (Kratovo, Kriva Palanka, Sveti Nikole, Veles, Stip and Vinica) sent in an application. After the deadline had passed, the selection committee held a meeting to decide who would be the winner. The selection committee consisted of three committee members for minorities’ issues, one committee member from the local self-government for council affairs, one representative from Spolu International Foundation and one member of the National Team of the `Typical Roma?`- campaign in Macedonia.

After studying all the applications, the committee chose the Mayor of Stip as the winner of the competition. Dr. Zoran Aleksov, Mayor of Stip, scored 34 points out of 36. Right after Stip came the Mayor of Vinica, who had 31 points. The Mayor of Kriva Palanka scored 24 points, the Mayor of Kratovo 16 points, the Mayor of Veles 14 points, and the Mayor of Sveti Nikole 7 points.

Why the Mayor of Stip?

During the call for the applications, the National Team of RROMA held several meetings with the Mayors to hear their personal opinions about the “Typical Roma?” campaign. One of the mayors we visited was Dr. Zoran Aleksov, Mayor of Stip. We were really surprised about the mayor’s approach and the way he approached solving the problems in his municipality, as well as his approach to the inclusion of Roma in his municipality. According to Mr. Aleksov, “The Roma are one segment of the mosaic of our municipality”. Answering RROMA youth coordinator Mustafa Jakupov’s question, “What are the main problems that the Roma from Stip are facing?”, Dr. Aleksov answered: “The housing situation and the educationial level”.

According to Mr. Aleksov, the Municipality of Stip is undertaking action to ease the precarious housing situation for Roma in his city. “The Municipality of Stip is preparing 40 buildings were socially vulnerable families will live. These buildings are especially meant for those people, whose houses are not urbanized. For that aim, our Municipality has already received one million Macedonian Denars from the Roma Decade programme (roughly 150.000 Euro) and from the budget of the Municipality of Stip another 250.000 Denars will be added to this housing plan”.

Also in the area of education, the Municipality of Stip is taking steps. “When we are talking about education, my main concern is school abstinence, children not going to school. In order to change this situation, the municipality started a project in collaboration with the schools for after-school education of the youth. In this project, we organise language-courses for free. Around 3000 candidates applied, 200 of them are Roma. Still, I am not satisfied with the number of Roma, since I was expecting that more Roma would apply”, says Dr. Aleksov.

Nationality is not the decisive factor

Mr. Aleksov has an interesting perspective on the interethnic life in his town. In our municipality, the interethnic relations are relaxed and I don’t see or divide people according to their nationality. I see people mainly as either well-situated or less fortunate, and those who less fortunate need our help”. According to Dr. Aleksov, the Roma should not be abused for political causes. “They need a chance to find their place in society. Their nationality is not the cause of the problem.” How is Dr. Aleksov planning to solve the problems which he mentioned? “During my mandate, we need to start brain storming, and during the next two or three mandates, we need to start solving the issues, since the problems are not here since yesterday.”
From this meeting, we concluded that the Mayor did not prepare himself in any special way, nor did he arrange specific actions just to please us as an NGO or as Roma. To us, it was obvious that this man has a long-term vision on how to solve the problems in his municipality. Therefore, he deserves the title “Father of the Town” and “Most Roma-Friendly Mayor 2010” of the North-Eastern region of the Republic of Macedonia.

We wish him all the best and luck for the realization of his plans and we wish more authorities like him.

Typical Roma? video spot

Typical Roma?


Typical Roma?


Typical Roma?

This period ...

The Goals

This period besides working on the ERGO campaign "Typical Roma?", ROMA will be concentrated on achieving the following goals:

• To implement successfully the ERGO campaign "Typical Roma?".
• To raise the issue about Roma youth inclusion in the policy creation process.
• To promote positive values about Roma in society.
• To establish a good service and prepare a good working program.
• To strength the capacities of the active members, so they can plan and implement activities and projects independently.

For achieving these goals above, ROMA will have various activities that will be posted soon on the blog.

The Role of ROMA

The role of the team of ROMA will be to support the active Roma youth in organizing and implementing the activities and of course to provide logistics and validity/representation of the acting of the youth. The youth are the owner of their ideas and need to feel self-confidence, to make decision, so they feel useful. ROMA tries to keep their motivation, so their activism is on a high level and for avoiding passiveness, the youth will be given more responsibilities, to plan their own activities and implement them according to the strategy of ROMA. A lot of the ROMA members are students and lack of free time to devote to ROMA activities and sometimes this is a problem, but this is why the team of ROMA is always consulting with all members of ROMA and plan the time of implementing an activity in accordance with all of them, which sometimes means working or implementing activities in the week-ends. The team of ROMA will be also working with the youth, so they make and bring decisions and solutions, but also teach them to take the responsibility over them. ROMA will be the Guide that will guide the Roma youth through a process, where in the end they need to become independent and become our partners.

The most Roma-friendly mayor 2010

We are looking for the most Roma-friendly mayor in the north-east of Macedonia! The competition intends to make best practice examples visible and to show how local authorities and the Roma community can come together. More information following below in macedonian language:

Во рамките на интернационалната кампања за почитување на граѓанството на СИТЕ во ЕДНО ОПШТЕСТВО „Типичен Ром?“ поддржана од ЕРГО мрежата

ЗГ „Рома Прогрес“-Организациона единица огранок

Ромска Образовна Младинска Асоцијација-Кратово

РАСПИШУВА КОНКУРС

За избор на „Најпријателски Ромски Градоначалник“ од северо-источниот регион на Република Македонија

Во рамките на својата кампања „Типичен Ром?“(www.typicalroma.eu), ЕРГО мрежата е по потрага на најдобрите примери за тоа како можат локалните авторитети и Ромската заедница заеднички да функционираат и приближуваат едни кон други. Изборот се организира во пет земји (Албанија, Бугарија, Молдавија, Романија и Македонија).Номинирани се 12 општини од северо-источниот регион на РМ (Крива Паланка, Кратово, Пробиштип, Свети Николе, Велес, Штип, Кочани, Виница, Македонска Каменица, Делчево, Пехчево и Берово).

Награда

Петте најдобри градоначалници од петте земји учеснички, како и по еден претставник на Ромската заедница од нивниот град ќе бидат поканети да присуствуваат 2 дена (плус 2 дена патување) на 2-иот Европски Ромски Самит во Кордоба, Шпанија, особено на ЕРГО настанот. Се очекува од победниците да имаат своја презентација во Кордоба или да присуствуваат на некој јавен настан. Тие имаат еден ден слободен за шетање и разгледување на знаменотистите на Кордоба.

Нивното патување и сместување е покриено од страна СПОЛУ Интернационалната Фондација (www.spolu.nl) , која воедно е и покровител на кампањата.

Критериуми и документи за аплицирање

За да учествувате во изборот потребно е:

· Да испратите апликација одговорајќи на подолу наведените прашања

· Исечоци/извештаи/одлуки/документи кои ги поткрепуваат вашите одговори

· Изјави/Евалуација од страна на Ромската заедница однесувајќи се на вашата општина

· Слики

Одговорете на следните прашања:

1. Опишете ја вашата општина, притоа ставајќи акцент на Ромската заедница во вашата општина (доколку располагате со дата-база за Ромската заедница, пожелно би било да ја приложете истата)

2. Атмосфера: Каква е меѓуетничка состојба во вашата општина?

· Опишете настани, средби и дијалог помеѓу Ромите и Не-Ромите од вашата општина

· Како општината се справува со Ромската заедница?

· Кое е нивото на доверба помеѓу локалните власти и заедниците од вашата општина (мислејќи притоа во процесите на донесување на одлуки, соработка)

3. Учество и Дијалог: Како ги вклучувате и го зајакнувате учеството на Ромската заедница?

· Дали претставници од Ромската заедница учествуваат на општинските состаноци?

· Колку пати досега градоначалникот ги посети Ромските заедници?

4. Ромска стратегија: Што мислите за националната стратегија на Ромите?

· Што направивте досега однесувајќи се на таа стратегија и генерално за Ромската заедница?

· Работа на општината: Како ги работевте и реализиравте барањата на вашите заедници (за време на последниот мандат)?

· Финансии: Кои се сегашните и идните инвестиции (планови) за Ромите во вашата општина?

5. Вработување: Колку Роми се вработени во вашата општина и на кои позиции?

6. Образование: Каква е ситуацијата со образованието кај Ромските деца и младници и како го поддржувавте образованието?

7. Зошто вашата Ромската заедница би ве одбрале како „Најпријателски Ромски Градоначалник“?

Рок за аплицирање

Крајниот рок за прибирање на апликациите е 26.Февруари.2010 година (Петок)

Апликациите се испраќаат со дознака Градоначалник 2010 на адреса:

Р.О.М.А.-Кратово

Ул.Тошо Куковски бр.36

1360 Кратово

Или на e-mail адреса: romskigradonacalnik@gmail.com

Објавување на резултатите

Комисијата за избор составена од претставници на граѓанскиот сектор на РМ, новинари, претставници од институциите на РМ своите резултати ќе ги објави на 08.03.2010 година (Понеделник).

Добитникот ќе биде контактиран од страна на националниот координатор на кампањата „Типичен Ром?“.